PAROHIJA PREDEJANSKA (HRAM SV. ARHISTRATIG GAVRILO, PREDEJANE, VLASOTINCE)

web:

Paroh: Jerej Strahinja Mitić

Kontakt: +381 60 5883350

e-mail: zaplanjski@gmail.com

Podružni hramovi:

O parohiji:

Predejanska crkva građena je od 1869. do 1871.godine. Leži na desnoj strani obale reke Morave, u podnožju sela Predejana, na lepoj uzvišici, iznad državnog druma Niš- Skoplje. Meštane pokretače je poveo ka cilju ostvarenja ideje podizanje ove Crkve, Petar Ljubenović sa svojim ocem Ljubenom i braćom Mitrom i Ranđelom. Odobrenje za zidanje crkve vlast- turska u ono vreme dala je naročitim fermanom. Majstor zidar bio je Kitan Debarlija sa svojim društvom. Crkvu je ozidao sa običnim kamenom sve do krova. Po završenim građevinskim radovima ikonostas i druge ukrase i Fresku na zapadnom zidu radio je Vasilije Krstić, zoograf Galičnika. Po završenim radovima bi izvešten Vladika Pajsije da dođe i izvrši osvećenje hrama. Vladika dade svoj blagoslov proti arhimadritu Danilu i on izvrši osvećenje hrama uz učešće sveštenika Petra Milenkovića kao i mnogobrojnog naroda. Hram bi posvećen Sv. Arh. Gavrilu 13.(26.) jul.

Prvi sveštenici po osvećenju hrama bili su Petar Milenković sa svojim sinom, takođe sveštenikom, Stevanom. Godine 1876.-78. Turci opljačkaše hram. Stvari od vrednosti kao Sv. putir, diskose i drugo odneše. Sv. presto oboriše, a ikonostas i ikone na njemu unakaziše. Kasnije iz Rusije dobi na dar vrlo lep, od čistog zlata Sv. putir sa diskosom. Odmah pošto beše naučio Peoltir i „Časlovac“ i drugi sin Petrov, Stamenko, bi rukopoložen za sveštenika, a onda Petar razdeli im parohiju sa po 5 sela. To je bilo oko 1880. godine. Sveštenik Petar Milenković pošto se povuče sa parohije umre 20. decembra 1883. godine. Godine 1884. godine crkva podiže jednu zgradu sa tri odeljenja. 1885.-86. godine po pristanku crkve u jednom od tih odeljenja ostvari se osnovna škola sa prvim učiteljem S. Kučparićem. Sve do 1897. godine crkva nije imala da nabavi zvona. Godine 1894. prvi put dolazi vladika g. Dimitrije u ovu crkvu. Docnije 1902. ovu crkvu posećuje ovdašnji vladika niški Nikanor. Godine 1910. maja 28. predstavi se Gospodu sveštenik Stamenko. Na upražnjenu parohiju beše postavljen sveštenik Arsa N. no, za kratk vreme. 1915. godine septembra meseca di postavljen Ljubomir G. Popović iz Velike Sejanice. Za vreme I svetskog rata Bugari su u crkvenoj zgradi stanovali, a crkvu su koristili kao štalu svojim konjima. Po oslobođenju iz crkve je isterano 16 kola konjskog đubreta da bi se došlo do poda koji beše sav izlomljen konjskim kopitama. Renoviranje crkve je počelo tek 1920. godine. Ostareli sveštenik Stevan Petrović je po osobođenju stupio na dužnost parohasa sveštenikom Ljubomirom, ali 1920. godine povuče se sa svoje parohije na ružičku i opsluživanje njegovog dela parohije prihvati otac Ljubomir. Otac Ljubomir dovrši obnovu crkve 1921.godine. Ikonostas izradi živopisno- umetnički ruskinje Aleksandre Seljenko i Evgenije Dolgova nastavnice gimnazije. 1921. godine sveštenik Ljubomir kao starešina hrama ode u Niš kod Nj. P . p. g. Dositeja meseca marta 1921. godine da ga umoli da dođe i osveti ovaj hram Božji. Vladika nije hteo da dođe i dao je blagoslov da osvećenje izvrši sveštenik. Osvećenje nije izvršeno, ali je te 1921. godine o crkveno slavi Sv. Arh. Gavrila namesnik sreski g. Dušan Popović odsluži je sv. liturgiju prvi put posle oslobođenja i njene obnove sa sveštenikom Ljubomirom. Septembra meseca 1921. godine smenjuje se sa dužnosti oca Ljubomira novorukopoložen Tihomir T. Jovanović iz Modre Stene okrug pirotski. Godine 1923. jula meseca ovu crkvu posetio je vladika Dositej i služio svetu liturgije uz učešće okružnog prote G. Nik. Nedeljkovića predsednika duhovnog suga G. Dim. Pejovića namesnika vlasotinačkog G. Duš. Popović i sveštenika ove crkve Tih. Jovanovića. 1923. godine 10. oktobra Tihomir odlaza za Vlasotince, a na njegovo mesto dolazi Vasilije M. Ivanov- ruski izbeglica. Rad oca Vasilija ostaje zapažen od arhijereja Dositeja te ga odlikuje i unapređuje u čin protojereja 22. juna 1925. godine na svečani način u Niškoj Saborno crkvi. 1926./27. prikuplja dobrovoljne priloge za prepokrivanje hrama boljim krovom i obezbeđuje potpuno od prokišnjavanja i uređuje crkvenu ogradu1930. godine obezbeđuje sredstva za dovođenje čiste i zdrave planinske vode. Taj posao završava 1931. godine. 1927. godine episkop Dositej po druge put posećuje ovaj hram. Posle Vasilija Ivanova na predejansku oarodhiju dolaѕi Sima Ivić i svešteno služi 9 godina. Od 1947. do 1956. godine. Posle Sime dolaѕi Slobodan Mitić 1956.- 1971. Za vreme službovanja otac Slobodan podigao je zvonaru 1971. godine 7. decembra dolazi Gorča Lj. Ilić- i sveštenosluži do kraja 1992. godine. Za vreme njegovog sveštenoslužiteljstva pored starog parohijskog doma izgrađuje novi parohijski dom. 1993. godine dolazi na predejansku parohiju sveštenik Sava Momčilović. U prvoj polovini oktobra 2005. godine naš nhram u Sv. Arh. Gavrila u Predejanu posetio je Nj. P. episkop niški G. Irinej.tom prilikom u pratnji episkopa bili su: protojerej stavrofor Zlatan Papić iz Niša, arh. nam. leskovački protojerejstavrofor Slavko Milovanović, a prisustvovali su i Radomir Đermanović inženjer iz Leskovca, preds. MZ Predejane Dragan Savić, vlasnik motela u Predejanu Dragan Pavlović, Miodrag Trajković građevinski tehničar i moja malenkost jerej Sava Momčilović, paroh predejanski. Povodom ove organizovane posete bio je razgovor o obnovi našeg hrama. Poseta je urodila plodom i već posle 2 godine i 9meseci, 30. juna 2008. godine počela je obnova našeg hrama koja je trajala do 26. jula 2009. godine. Tokom radova episkop niški G.G. Irinej posećivao je naš hram i nadgledao radove. Unutrašnjost hrama ali i spoljašnjost je tokom obnove malo izmenjena. Pod broda crkve podignut je za jedan stepenik, sveti presto je povećan, a stepenište za galeriju crkve izmešteno u priprati koja je dobijena zatvaranjem trema crkve. Na crkvi je još nagrađena zvonara koja je ranije bila metalna pored crkve i nije se uklapala sa crkvom. Crkva je prilikom ovih radova i elektrificirana. Na dan crkvene slave 26. jula 2009. godine episkop niški Irinej izvršio je veliko osvećenje hrama uz prisustvo arh. nam. lesk. Protojerejstavrofor Slavka Milovanovića, arh.namesnik protjerej Zorana Stojanovića, jerej Vlasta Stojiljković, jerej Đukan Orović, jerej Milorad Hadži Maksimović, jerej Ivan Milanović, jerej Vladan Aranđelović i moja malenkost jerej Sava Momčilović i đakon Borisav Stamenković, kao i mnogobrojni verni narod. 26. jula 2010. godine za crkvenu slavu Sv. Arh. Gavrila služio je svetu liturgiju Njegova Svetost Patrijarh srpski Irinej uz saslužavanje sveštenika. Krajem 2010. godine obnovljen je i dograđen parohijski dom. 2011. godine nastavlja se sa ulepšavanjem crkvene okoline i parohisjkog doma. 2012. godine ulepšan je crkveni prilaz stepenicama do novoizrađenog asfaltnog puta.

Fotografija: https://www.eparhijaniska.rs/parohije/а-н-власотиначко/6382-predejanska-parohija-hramov

Tekst: https://www.eparhijaniska.rs/parohije/а-н-власотиначко/6382-predejanska-parohija-hramov